X
تبلیغات
Talesh Zamin

Talesh Zamin

سرزمین من تالش

بازداشت رهبر جنبش ملی تالش شمالی

سرویس امنیتی جمهوری باکو پنج شنبه گذشته مصادف با 21 ژوئن با مراجعه به منزل هلال محمداف از رهبران تالش شمالی در باکو وی را دستگیر و به زندان منتقل کرد. در ماه گذشته نیز محسن صمداف رهبر حزب استقلال و آنار بایراملی خبرنگار محلی شبکه سحر بازداشت شده بودند. هلال محمداف در 1958 در روستای تنگه رود از توابع آستارای شمالی متولد شد. وی دارای درجه دکتری ریاضی از دانشگاه مسکو و درجه دانشیاری می باشد. او هنگام فروپاشی شوروی در سال 1993 وی رئیس حزب ملل آذربایجان بود و بعد از سرکوب جمهوری خودمختار تالش-مغان به روسیه رفت و پس از 12 سال مجددا به باکو بازگشت. محمداف قبلا توسط اشخاص ناشناس تهدید به مرگ شده بود. گفتنی است مردم تالش بخشی از ادامه فرهنگی-تمدنی ایران در منطقه قفقاز جنوبی یا آران هستند که در طی جنگ های ایران و روس و انعقاد معاهده ترکمنچای  به رغم واگذاری این سرزمین ها از سوی دولت قاجار به روسیه تزاری مقاومت های شایانی به رهبری «اسبق المجاهدین» از خود نشان دادند. بعد از فروپاشی شوروی مردم تالش جنبش فراگیری ر ا به رهبری «علی اکرام همت اف» جهت پیوستن به ایران آغاز کردند که با سرکوب دولت مرکزی باکو روبرو شد.به ذکر است که تالش ها با وجود جمعیت بیش از یک میلیونی که از نوار مرزی ایران در آستارا تا جنوب باکو ادامه پیدا می کند، از شناسایی فرهنگی و هویتی محروم بوده و همواره تحت ستم ملی و انکار هویتِ ایرانی شان قرار گرفته اند. 


منبع سایت خبری تحلیلی تابناک

+ نوشته شده در  دوشنبه پنجم تیر 1391ساعت 4:29  توسط Talesh Zamin  | 

زبان تبری و تالشی

واژگان مشترک مازندرانی و طالشی (نوشته دکتر علی فرشیدفر)


      دانشجوی دوره‌ی دکترای رشته‌ی فیلولوژی


مقدمه

زبان‌های مازندرانی و تالشی از لحاظِ تاریخی و لهجه‌شناسی جزء گروه زبان‌های ایرانی شمال غربی هستند. زبان مازندرانی، امروز در کرانه‌های جنوبی دریای مازندران و دامنه‌های شمالی البرز و بخش گسترده‌ای از شمال ایران رواج دارد و از نظرِ ویژگی‌ها و تمایزهای آوایی می‌توان هشت گویش برای آن در نظر گرفت که عبارت‌اند از: گویش بهشهری، ساروی، قائم‌شهری، بابلی، آملی، نوشهری، عباس‌آبادی و تنکابنی. زبان مازندرانی، در خارج از حوزه‌ی جغرافیای مازندران، مانند شهرستان‌های علی‌آباد کتول و کُردکویِ استانِ گلستان، منطقه‌ی باستانی قصران (اوشان و فشم، شمشک، دیزین، گاجره و روستاهای کوه پایه‌های توچال تا مناطق غربی رودخانه‌ی جاجرود) و منطقه‌ی دماوند (شامل نواحی کوهستانی شهرستان دماوند، رودهن، بومهن تا فیروزکوه) دارای گویش‌ور است. اکنون، این زبان، نظام نوشتاری ندارد.

زبان تالشی در دشت Lenkoran [= فارسی: لَنکَران]، واقع در جنوبِ جمهوریِ آذربایجان، در سواحلِ غربیِ دریای خزر، و نیز در نواحیِ شمالِ غربیِ استانِ گیلان رواج دارد (حسن‌دوست،1389: هفده). تالشی در ایران، به سه شعبه‌ی کلی و متمایز از هم تقسیم می‌شود و این سه شعبه عبارت‌اند از یک: تالشی شمالی (از عَنبَران تا لَوَندَویل)، دو: تالشی میانی (از حویق تا تالشدولا)، سه: تالشی جنوبی (از خوشابر تا فومنات) هریک از این شُعَب، مجموعه‌ی لهجه‌های نزدیک به همی را در برمی‌گیرد (عبدلی،1380: 31). اکنون زبان تالشی نیز مانند مازندرانی، فاقد نظام نوشتاری است.

 

منبع وبلاگ دکتر علی فرشیدفر به آدرس : http://bashirnezhad.blogfa.com/cat-3.aspx
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه سی ام اردیبهشت 1391ساعت 5:31  توسط Talesh Zamin  | 

کجایی تالش و کیستی تالشان

دکتر محمد تقی رهنمایی
وقتی می گوییم تالش یعنی سرزمینی که در امتداد سواحل غربی دریای خزر از شمال تالاب انزلی تا دلتاها و مصب رودخانه کورا در تالش شمالی کشیده شده است. مرزهای غربی آن با خط الراس کوههای تالش از استان اردبیل جدا می شود و نوشته های قدیمی، مرز جنوبی آنرا رودخانه سفیدرود و رودبار امروزی نوشته اند .
منطقه تالش سرزمین وسیعی است که از شمال به جنوب در امتداد سواحل غربی دریای خزر کشیده شده است .محدوده جغرافیایی قومی آن بمراتب از محدوده جغرافیایی سیاسی . یعنی واحدهای سیاسی و اداری که در قالب آن اداره می شود، وسیعتر است .

واحی تالش شمالی با مرکزیت لنکران و شهرهای لریک، ‌سالیان، یار دملی، ماسللی، جلیل آباد و آستارای آنسوی مرز، بدنبال جنگهای ایران و روس در نیمه اول قرن نوزدهم میلادی، بعنوان غرامت جنگی به روسها واگذار شد. بعبارت بهتر واگذاری تالش به روسها بهایی بود که تالشان برای بقای حکومت قاجارها پرداختند .
نیک می دانم که قاجارها بدلایل مختلف تاریخی، سیاسی، نظامی و قومی با تالشان که از اقوام اصیل و بومی ایران بودند و هستند، میانه خوبی نداشتند. به همین دلیل با واگذاری قسمتی از تالش به روسها هم از دست تالشان و یکپارچگی آنان راحت می شدند و هم اینکه رضایت دولت تزاری روس را برای بقای خود بدست می آوردند. از اینرو تالش در میانه دو نیروی مخالف قرار گرفت که سالیان دراز درگیر یک جنگ ویرانگر بودند. این جنگها یکی از شوم ترین نتایج را برای منطقه تالش و تالشان ببار آورد. بطوریکه در تالش شمالی سربازان ارتش روسیه ضمن تخریب شهرها، ‌پلها، مساجد، ساختمانها و بناهای تاریخی و منابع ثروتی تالش را بغارت بردند و به این نیز بسنده نکرده، پس از بقدرت رسیدن کمونیستها، هویت قومی تالشان آنسوی مرز را مخدوش و پیوسته کم رنگتر کردند.

در اینسوی مرز نیز تالش و تالشان سرنوشتی بهتر پیدا نکردند. فتحعلیشاه قاجار بدلیل کینه¬ای که از تالشان به دل داشت، اقوام غیر بومی را با اعطای لقب خان به آنان بر تالش مسلط کرد. تا جاییکه درتمام دوره قاجار سرکوب خانواده های قدیمی تالش و تقویت حکام غیر بومی در مقابل آنان ادامه داشت.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه یازدهم فروردین 1391ساعت 13:23  توسط Talesh Zamin  | 

اسالم

شهر اسالم در یک نگاه:

این شهر بزرگترین شهر شهرستان تالش می باشد که در ۷ کیلومتری شهر تالش واقع شده است اسالم در دورانی مرکزیت شهرستان تالش را دارا بوده و هم اکنون با جمعیتی برابر۴۰۰۰۰ هزار نفرو مردمی خون گرم دامن خود را در این شهرستان گسترانده است.شهر اسالم از آب و هوای عالی در تمام فصول سال برخوردار است و مکانهای گردشگری فراوان از جمله سواحل زیبای چون گیسوم و الالان وکوههای سرسبز و سر به فلک کشیده و همیشه سبزی چون متش . اسب بونی .لرزره والماس برخورداراست که با امکانات گردشگری لازم می تواند پذیرای مهمانان عزیزی که به این مکانها می روند باشد.شغل مردم این ناحیه کشاورزی و در درجه دوم دامداری است .بازار اسالم نیز یکی از معروف ترین بازارهای منطقه برای کسب درآمد می باشد که تعداد زیادی از جوانان این منطقه حتی افرادی که تحصیل کرده نیز می باشند به دلیل نبود شغل به این کارها تن می دهند. از جمله بازارها بازار ماهی فروشان اسالم می باشد که پر رونق ترین بازار ماهی فروشی دراین شهر و شهرهای اطراف می باشد لازم به ذکر است که این بازار را می توان با بازار ماهی فروشان انزلی که از دیر باز به این کار مشغول بوده مقایسه کرد از جمله ماهی های موجود در این مکان ماهی سقید . کفال .ماهی خاویاری و کولی می باشد.

جاده اسالم به خلخال برای آن دسته از افرادی که به شمال ایران استان گیلان سفر دارند مسیر آشنایی است این جاده از شهر اسالم (سراه خلخال) شروع شده و پس از ۶۰ کیلومتر به شهر خلخال می رسد.درمسیر این جاده به طول تقریبا ۲۵کیلومتر جاده ای بکر با درختان انبوه در اطراف جاده ومهمان سراهای زیبا با امکانات کافی و چشمه های آب سرد و طبیعی که در نوبه خود شفا بخش بیماری های زیادی مانند سنگ کلیه است وجود دارد از این جاده که بالا میرویم در ابتدا به روستای زیبا با مردمی مهربان که به زبان تالشی تکلم دارند به نام خرجگیل می رسیم  خرجگیل از دیر باز پزیرای میهمانانی که از این مسیر به خلخال و استان اردبیل عزیمت میکردند بوده است و با درآمدی که از دامپروری واین راه (تجارت) داشتندتوانستند گذران زندگی کنند پس از طی این مسیر به طرف بالا به جنگلها و اماکن دیدنی میرسیداز جمله این اماکن شورشور است نام این منطقه از شور شور آبشارکوچکی که در محل قرار دارد گرفته شده است در این مکان در حال حاظر امکانات رفاهی نیز وجود دارد در ادامه مسیر پس از طی چند کیلومتر و پشت سر گذاشتن جنگلهای موجود به کوههای بلند با چمن زارهای وسیع که شهرت فرا منطقه ای دارند میرسیم در سال ۸۰بر روی نقشه جغرافیایی این منطقه را بهشت ایران نامیده اند .به اولین روستا که چه ارز کنم به اولین مینی شهری که  می رسید اسببونی نام دارد در این مکان اغلب امکانات رفاهی از هتل گرفته تا مسافر خونه های زیبا وجود دارد که پذیرای مسافران محترم می تواند باشداگر باز طول این جاده زیبا را بگیریم به ترتیب از مکانهایی با نام متش .زته.لرزره .چاراسو و کرمون میگذریم که در نوبه خود هر کدام از زیبایی های خاصی برخوردارند برای مثال باید عرض کنم که متش زیبا ترین ییلاق در این منطقه  می باشد که با دارا بودن اماکن زیبا و ارتفای بی نظیر نسبت به سایر مکانها از خود نمایی شگفت انگیزدارد که به بلند ترین مکان آن به زبان محلی(ویواکاز)یعنی سنگ یا کوه عروس نام نهاده اند در ادامه راه پس از ۲۰ کیلومتربه قله مرتفع الماس می رسیم که در تابستان نیز با برف پوشیده شده است بلندی این قله سبب شده تا رطوبت دریای خزر به آن سوی آن قله نرفته و  منجرب به نیمه خشک بودن آن ناحیه شده است شهر خلخال در این منطقه قرار دارد که در نوبه خود با آبهای سرریز شده از این قله دارای باغهای فراوان ازمیوههای سیب و آلبالو شده است .

 

شهر اسالم از پای کوه به فاصله هزار متر و از دریا به فاصله ۲کیلومتر فاصله دارد که منجرب شده است در فصول سال از آبو هوای مناسبی بر خوردار باشد.این آب و هوا باعث شده است که مردم این منطقه از دیر باز به کشت برنج مشغول باشند لازم به یاد آوری و قدر دانی از مردم کوشا و پر زحمت این منطقه است که جا دارد به تک تک آنها خدا قوتی عرض کرده باشم که در این تاریخ و ساعت مشغول نشا کاری هستند از برنجهای مرغوب این منطقه که جایگاه اول را در کشور و بهتره شاید نگم حتما در جهان بر خوردارند برنج هاشمی و طارم می باشد برنج این منطقه در اواخر تابستان برداشت می شود و تعداد زیادی حدودا ۷۰ درصد مردم به کشاورزی در این ناحیه مشغولند .لازم به یادآوری است که برنج یا شلتوک این قشر زحمت کش را به قیمت پایینی دلالان خریداری کرده و سپس با قیمتهای بالا به شهرهای ایران عرضه می کنند .

با تشکر از فرهاد ........

+ نوشته شده در  یکشنبه هجدهم اردیبهشت 1390ساعت 19:16  توسط Talesh Zamin  | 

تالش

شهرستان تالش   

ـ  ژئومورفولوژی

     سرزمین تالش به عنوان بستر مکانی ي قوم کادوسیان (  تالشان ) ـ که از دو ناحیه عمدۀ کوهستانی و جلگه ای تشکیل یافته است،  در حدود 65 میلیون سال قدمت دارد .

       پی سنگ منطقه کوهستانی در طی دوران دوم زمین شناسی و منطقه جلگه ای در طی دوران چهارم ( کواترنر ) ریخته شده . بطوریکه شکل کنونی تالش در انتهای دوران دوم و ابتدای دوران سوم زمین شناسی با حرکات زمین ساختی لارامید تشکیل شده است .

ـ  اقلیم

   با توجه به بررسی عناصر اقلیمی نظیر ؛  بارش ، دما ( میزان گرما ) ، جریانات جوی ، میزان رطوبت نسبی و نیز مطالعه عوامل اقلیمی نظیر دوری و نزدیکی به دریای خزر و ارتفاع از سطح و عرض جغرافیایی ، تالش ( دامنه های شرقی تا خط الرس ) دارای آب و هوای مرطوب خزری در ناحیه جلگه ای و آب و هوای کوهستانی مرطوب در ارتفاعات می باشد .

ـ  پوشش گیاهی

    با توجه به اقلیم مرطوب خزری در کلیه نقاط تالش ( دامنه های شرقی ) بجز منطقه خط الرس  ( ارتفاعات بیش از 2000 متری ) ، پوشش گیاهی جنگل از نوع درختان شمشاد ، افرا ، ممرز  ، بلوط ، راش ، توسکا ، گردو ، انجیلی ، نمدار ، آزاد ، ملچ دیده میشود  که در ارتفاعات به تدریج به گیاهان دارویی و پوشش گیاهی کافی برای چرای دام مبدل می شود .   

  شهرستان تالش  

ـ  تقسیمات کشوری

       اقوام تالش ، از نظر پراکندگی جغرافیایی ، حدود اداری ـ  سیاسی شهرستانهای فومن ، شفت ، ماسال ، رضوانشهر ، تالش و آستارا را در بر می گیرد .

     امروزه بر اساس آخرین تغیرات ، تالش با جمعیتی بالغ بر 154799 نفر ، در محدودۀ یک شهرستان شامل چهار بخش ؛  اسالم ، حویق ، کرگانرود و مرکزی ، همچنین ده دهستان به نامهای ؛  اسالم ، خاله سرا ، خرچگیل ، حویق ، خطبه سرا ، لیسار ، ساحلی جوکندان ، طولارودو کوهستانی تالش می باشد .

ـ  اقتصاد

    اقتصاد پایه در تالش ، کشاورزی ( زراعت ، باغداری و دامداری ) است . که از مهمترین محصولات آن می توان به نمونه های زیر اشاره نمود :برنج ، گندم ، جو ، چای ، توتون ، حبوبات ، توت کاری « نوغانداری » گیلاس ، زردآلو ، ازگیل ، « کونوس » و همچنین پنیر ، ماست ، کره و روغن حیوانات .

     با توجه به قدمت تاریخی و پیشینه باستانی منطقه ، تالش ازنظر صنایع دستی و سنتی بسیار غنی است که از جمله این صنایع می توان به جاجیم بافی ، گلیم بافی ، جوراب بافی ، شال بافی و ...   اشاره نمود .

ـ  پیشینه تاریخی       

       تالش سرزمین وسیعی را در منطقه شمال غرب گیلان به خود اختصاص می دهد . اقوام تالش از آستارا تا جنوب فومن پراکنده اند که متأسفانه اطلاعات چندانی از ادوار گذشتۀ آنها در متون تاریخی وجود ندارد .  برخی معتقدند که تالشان  همان کادوسیان یا کاتوزیانند که در نواحی کوهستانی زندگی می کردند .

در کتاب« ایران در عهد باستان »آمده است : کادوسیان مردمی بودند که در گیلان جای داشتند و ظاهراٌ نیاکان تالش های کنونی بوده اند . کادوس یونانی شدۀ تالوش است که در قرون بعد تبدیل به تالش شده است .

وجود تپه ها و محوطه های تاریخی و باستانی در سراسر تالش ، نمایانگر وجود یکی ازکهنترین تمدنها و فرهنگهای دیرینه در این سرزمین است . با توجه به دست یافته های اخیر کاوشهای باستان شناسی که آثاری از نیمۀ دوم هزارۀ دوم قبل از میلاد« آغاز عصر آهن تا آغازین سده های هزارۀ اول ق. م » را در منطقه معرفی می نماید ، بیان کنندۀ زمینه های جدیدی برای بررسی عمیق تر حوزه فرهنگی تالش است .

   شهر تالش 

     مرکز این شهرستان شهر تالش « هشتپر» می باشد که در گذشته شهر شفارود و سپس کرگانرودبوده است . کرگانرود حاکم نشین و ییلاق آن نیز آق اولر یا آق اویلر بوده که  در 4 فرسخی آن قرار دارد .

     در طی جنگ دوم جهانی ، متفقین به منظور رساندن قوای کمکی و تجهیزات نظامی و جنگی به اتحاد جماهیر شوروی سابق با کمک این دولت جاده ای در مسیر انزلی ـ آستارا ایجاد نمودند و شهر کرگانرود مرکز تالش از این جاده بدور ماند و منزوی گردید . به همین دلیل مردم این شهر به کنار جاده جدیدالأحداث کوچ کرده و شهری را بنا نمودند و چون در محل احداث شهر جدید کاخی با هشت درب بزرگ وجود داشته و از آنجائیکه در زبان تالشی درب را « بًر » می گویند ، شهر جدید را هشتبر نام نهادند که به مرور زمان و بر اثر تکرار به هشتپر معروف شد و تغییر نام پیدا کرد و در سالهای اخیر این نام نیز عوض شد و آن را «  تالش » نامیدند .

    لازم به ذکر است که رشد سریع شهر بر پایۀ  هشت دکان اولیه مخصوص مهاجرین آذربایجانی بوده است و از ساکنین اولیۀ آن می توان به مهاجرین شهرستان خلخال ( بخصوص روستاهای کردنشین هرو آباد .  لمبر ، دوکلسۀ علیا و سفلی ، اوچ غاز ، میل آغازدان ) و استان اردبیل ( دهستانهای نمین و فولاد ) و همچنین جمهوری آذربایجان اشاره نمود .

   این شهر در طول جغرافیایی  54 درجه ، 48 دقیقه و در عرض جغرافیایی 48 درجه ، 37 دقیقه و با ارتفاع 45 متری از سطح دریا و در فاصله 105 کیلو متری شمال غرب مرکز استان ، در مسیر راه رشت ـ آستارا قرار گرفته است . تالش از نظر موقعیت جغرافیایی دارای سه امتیاز بزرگ است :

الف ـ  موقعیت پای کوهی همچنین وجود کوهستانهای پوشیده از جنگل در جهت غرب آن ، که ارتفاعی بیش از هزار متر دارند .

ب ـ  عبور رودخانه پر آب کرگا نرود ـ  به عنوان بزرگترین رودخانه منطقه تالش ـ با جریان دائمی آب و بستر سنگلاخی  و همچنین جریان کلفارود در فاصله 6 کیلو متری جنوب شرق و ناورود  از فاصله 7 کیلو متری شرق آن ، منظره بسیار زیبایی به شهر بخشیده اند.

ج ـ  این شهر بزرگترین مرکز شهری در فاصله میان آستارا تا بندر انزلی است . در این فاصلۀ 195 کیلومتری  تعداد زیادی از روستاها و شهرهای کوچک و متوسط وجود دارد که مردم آنها نیازهای اصلی مورد احتیاج خود را ، از این شهر تأمین می کنند .

  اقلیم این شهر باتوجه به قرار گرفتن در دامنه کوهستان های تالش از یک سو و واقع شدن در ساحل دریای خزر از سوی دیگر دو گونه است که به شرح زیر می باشد :

1 ـ  آب و هوای کوهستانی با زمستانهای سرد و تابستانهای معتدل .

2 ـ  آب و هوای مرطوب و معتدل .

افزوده تالشان به اين مقاله :

تر نقاط تالش از قدمت تاريخي و باستاني برخوردار است و كمتر نقطه اي را مي توان يافت كه نشاني از تمدن كهن نداشت باشد .در اينجا به ذكر چند مورد از جاذبه هاي گردشگري آن مي پردازيم :

1)پارك جنگلي گيسوم : با مساحتي در حدود 80هكتار در 15كيلومتري تالش به سمت انزلي قرار گرفته است كه در ورودي اين طرح ،جاده تونلي طبيعي با انبوهي ار درختان جنگلي به چشم مي خورد .

 2)كاخ قشلاقي نصرالله خان سردار امجد (عميد السطنه) كه قدمت تاريخي آن به دوره قاجاريه بر مي گردد ويكي از بنا هاي زيباي تاريخي تالش است .

ا )كاخ ييلاقي نصرالله خان سردار امجد(عميد السطنه) اين كاخ در روستاي مريان آق اولر واقع شده است .كه علاوه بر آن،وجود قبرهاي سه طبقه در اطراف خرابه هاي آتشكده مربوط به دوران مادها و بقاياي قلعه مرد علي بيل در قلب طبيعت زيبا وكم نظير ،چشم اندازي مناسب براي علاقه مندان  وگردشگران تاريخي وطبيعت است .

4)قلعه ليسار:معروف به دژسلسال (صلصال)در روستاي ليسار منطقه هره دشت يا دشت آتش نزديك نومندان واقع در 15كيلومتري تالش ؛اين دژ از قلعه هاي مهم دوره اسماعيليان وداراي سيستم پيشرفته در آن زمان بوده است .

5 ) حمام تاريخي مريان : متعلق به دوره زنديه .

6) گورستان تاريخي مريان :اين گورستان تاريخي را بزرگترين گورستان تاريخي ايران خوانده اند .

+ نوشته شده در  پنجشنبه پانزدهم اردیبهشت 1390ساعت 23:24  توسط Talesh Zamin  |